Bekijk hier de antwoorden van schepen Arthur Orlians in de Gemeenteraad op 26/05/2026 op de vragen van Anne Delvoye en Karl Lauwers ivm de hernieuwde aanvraag van de windturbine van Ecopower.
In de gemeenteraad van 26 mei 2026 geeft schepen Arthur Orlians (zie minuut 12 en 10 seconden) openlijk toe dat het stadsbestuur bewust heeft gekozen om gouverneur Cathy Berx een rol te geven in het participatietraject rond het Ecopower windturbineproject. Hij verdedigt die keuze met de bewering dat zij “DE MEEST NEUTRALE PERSOON” (zie minuut 15 en 47 seconden) zou zijn om deze taak op zich te nemen. Op basis van publiek beschikbare bronnen is die bewering aantoonbaar onjuist. Gouverneur Berx is IN DIT DOSSIER ALLES BEHALVE NEUTRAAL.
1. Ecopower vermeldt op de eigen projectpagina van Mechelen-Noord letterlijk dat de samenwerking tussen Ecopower, Eoly en Eneco “tot stand werd gebracht door stad Mechelen met steun van provinciegouverneur Cathy Berx”. Berx is dus mede-faciliterende kracht achter precies dit project.
2. In maart 2018 ondertekenden Ecopower, Eoly en Eneco een engagementsverklaring voor het Mechelse windpotentieel na bijna twee jaar overleg onder begeleiding van gouverneur Berx. Zij is geen externe waarnemer maar de bemiddelaar die dit project van de grond heeft gekregen.
3. In september 2018 en maart 2020 heeft Berx persoonlijk windturbines van Luminus ingehuldigd in Geel en Laakdal, met enthousiaste pleidooien voor verdere uitbouw van windenergie en uitdrukkelijke oproepen aan lokale besturen om dit voorbeeld te volgen. Het mandaat van de gouverneur, zoals vastgelegd in het Witboek Interne Staatshervorming en de beslissing van de Vlaamse Regering van 29 april 2011, is een coördinatiemandaat: het afstemmen van Vlaamse diensten, lokale besturen en ontwikkelaars. Het is GEEN PROMOTIEMANDAAT. Het Witboek voorziet nergens dat de gouverneur de bevoegdheid heeft om publiek partij te kiezen vóór een specifieke energietechnologie. De combinatie van haar publieke positionering met een latere neutrale procesrol creëert objectieve twijfel.
4. In haar openingsrede aan de provincieraad van november 2024 voert zij de realisatie van 64 nieuwe windturbines tijdens haar legislatuur op als persoonlijke verwezenlijking. Hierdoor identificeert zij zichzelf publiek en uitdrukkelijk met de realisatie van windprojecten. Dat is niet de positie van een neutrale coördinator. Dat is de positie van sterke publieke identificatie met de beleidsuitkomst en institutionele vereenzelviging met verdere uitbouw van windenergie. Geen enkel decreet of besluit van de Vlaamse Regering geeft de gouverneur het mandaat om turbines als persoonlijke trofee te claimen.
5. Provinciegouverneur Cathy Berx opende op 24/06/2022 haar keynote speech voor ODE, een lobbyorganisatie voor hernieuwbare energie waarvan Ecopower lid is, met een expliciete bekentenis van sympathie. Dit is geen neutrale positie, het is een publieke affiliatieverklaring. Ze verklaarde dat deze overtuiging een levenslange persoonlijke overtuiging is. Ze pleitte expliciet voor meer vergunde windturbines op het vasteland, exact het tegengestelde van een neutrale procedurele rol. Tegenstanders van windprojecten “framede” ze als irrationeel of hypocriet, waarmee ze bezwaren van omwonenden bij voorbaat delegitimeerde. Ze deed bovendien een concrete beleidsaanbeveling zijnde een bijkomende bewijslast opleggen, wat verzet procedureel benadeelt. Haar uitlatingen zijn publiek en gedaan in een officiële institutionele hoedanigheid. Ze zijn daarmee onverenigbaar met de onpartijdigheidseis die geldt voor een procescoördinator in een vergunningsprocedure. De juridische toets is de schijn van partijdigheid zoals vastgelegd in EHRM-rechtspraak (Piersack v. België, 1982): “redelijke twijfel bij een objectieve toeschouwer volstaat.” Die twijfel is hier op basis van haar eigen woorden meer dan gerechtvaardigd.
6. Als gouverneur heeft zij in haar toezichtsfunctie in 2022 een gemeenteraadsbesluit van de gemeente Lille over burgerparticipatie bij grote hernieuwbare energieprojecten vernietigd. Wie actief lokale burgerinspraakinitiatieven teniet doet, is niet de aangewezen figuur om burgerparticipatie te begeleiden.
7. Volgens de eigen toelichting in de pers van gouverneur Berx betreft haar mandaat overleg tussen initiatiefnemers, lokale besturen en adviesinstanties. De omwonenden staan daar niet expliciet bij. Wie haar opvoert als referentie of als onafhankelijke autoriteit tegenover bewoners, hanteert haar functie buiten haar mandaat. Dit wordt integraal bevestigd door:
– De huidige website van het gouverneurschap zelf
– Het officieel mandaat zoals beschreven door de Vlaamse overheid
– Berx’ eigen woorden in de recente pers
8. Het gaat niet over aandelen, financiële belangen of persoonlijk voordeel van gouverneur Berx. Niemand heeft beweerd dat gouverneur Berx aandelen heeft. Het gaat over haar inhoudelijke voorafgaande betrokkenheid bij het samenwerkingsverband Ecopower-Eoly-Eneco in 2016-2018. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (Piersack t. België, 1982) en de Raad voor Vergunningsbetwistingen (arresten A-1617-0195, A-2021-1111, A-1920-1012) bevestigen dat structurele voorafgaande betrokkenheid op zich volstaat om de schijn van partijdigheid te wekken, ongeacht of de betrokkene financiële belangen heeft of subjectief neutraal meent te zijn. Het wettelijke mandaat van de gouverneur bestaat uit coördinatie en bestuurlijke afstemming tussen overheidsdiensten, lokale besturen en ontwikkelaars, en niet uit publieke promotie van een specifieke energietechnologie of actieve identificatie met concrete projectrealisaties. Door zich publiekelijk te profileren als pleitbezorger van bijkomende windturbines en gerealiseerde projecten als persoonlijke verwezenlijkingen naar voren te schuiven, heeft gouverneur Cathy Berx haar institutionele rol overschreden richting inhoudelijke beleidsbepleiting. Die publieke positionering is relevant omdat het onpartijdigheidsbeginsel niet enkel daadwerkelijke vooringenomenheid verbiedt, maar ook de objectieve schijn ervan.
Conclusie: De keuze van het stadsbestuur om Berx als “de meest neutrale” begeleider voor te stellen is daarom niet alleen feitelijk onjuist, maar ondermijnt actief het vertrouwen van de buurt in een eerlijk participatietraject. Een figuur die het project mee tot stand heeft gebracht, die zich publiek profileert als pleitbezorger van windenergie en die burgerinspraakinitiatieven elders heeft vernietigd, kan geen onafhankelijke procesbegeleider zijn. De combinatie van publieke beleidsbepleiting en latere coördinerende betrokkenheid creëert minstens een objectieve schijn van onvoldoende afstandelijkheid. Ecopower beweert (uiteraard) dat Cathy Berx neutraal is. Dit is geen feit. Dit is een subjectieve conclusie. Neutraliteit moet blijken uit gedrag. Niet uit een verklaring van de projectontwikkelaar of een stadsbestuur dat zich eerder onvoldoende onafhankelijk opstelde. De bewoners van Battel hebben recht op een werkelijk neutrale, onafhankelijke en bij voorkeur door beide partijen gezamenlijk aangeduide externe procesbegeleider, geen partij die zeven jaar geleden persoonlijk de basis voor dit project heeft helpen leggen.